رانت ۳۰ هزارمیلیاردی در بودجه ۱۳۹۴

محمد طبیبیان با ابراز نگرانی نسبت به برخی مسائل اقتصادی از جمله افت قیمت نفت، کاهش سرمایه گذاری‌ها، تداوم یارانه و بروز رانت‌های ارزی در سال آینده، برآورد کرد که در سال آینده بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان رانت تنها از محل اختلاف دلار دولتی و آزاد وجود خواهد داشت.

Mohammad-tabibian-saham-news-260x300

به گزارش اقتصادنیوز، دکتر محمد طبیبیان درگفتاری با اشاره به ضرب‌المثل «خیاط در کوزه افتاد» گفت: روز ۱۹ آذرماه (۱۰دسامبر) این ضرب‌المثل درمورد آمریکا مصداق پیدا کرد.

کاهش قیمت نفت به زیر ۶۵ دلار و سطحی که در پنج‌سال اخیر سابقه نداشته است، سبب شد بازار‌های مالی آمریکا با یک کاهش غیرمنتظره روبه‌رو شود. شاخص قیمت سهام «داو جونز» با ۱٫۵ درصد کاهش و شاخص‌های عمده دیگر از حدود ۱٫۷ درصد کاهش برخوردار شدند. کاهش قیمت نفت همیشه مورد استقبال کشور‌های صنعتی قرار می‌گرفت، اما این بار به نظر می‌رسد که شرایط در مورد این کشور صنعتی تفاوت کرده است.

طبیبیان که نزد کارشناسان اقتصادی به استراتژیست بودجه شهرت یافته درمورد بودجه سال ١٣٩۴ و مشکلات تامین منابع بودجه درایران نیز در وب‌سایت شخصی خود چنین می‌گوید: اما آن‌چه برای ما اهمیت دارد اثر تحولات قیمت نفت بر شرایط اقتصادی کشور است. درحالی‌‌که بودجه سال ١٣٩۴ در دست بررسی است، به نظر می‌رسد احتساب قیمت حدود ٧٠ دلار برای هربشکه نفت صادراتی، قیمتی که درجراید منعکس شده، قیمت واقع‌بینانه‌ای نیست و اگر شرایط به همین گونه باشد توجه به امر احتساب قیمت‌های واقع‌بینانه‌تر ضروری است.

او در ادامه می‌نویسد: برای درک بهتر روند‌های کلی بازار نفت توجه به دو نمودار انتهای این متن، می‌تواند مفید باشد. در نمودار اول روند قیمت نفت خام ازسال ۱۹۷۰ تا پیش‌بینی۲۰۱۵ (قیمت در بازار‌های آتی) آمده است. این نمودار نشان می‌دهد که گرچه قیمت نفت به قیمت جاری روند کم و بیش فزاینده را نشان می‌دهد، لیکن قیمت نفت به قیمت ثابت(قدرت خرید واقعی قیمت نفت) در ۴۵ سال از رشد چندانی برخوردار نبوده؛ به نحوی‌که اگر پیش‌بینی‌های مربوط به سال آینده درست درآید، درسال ۲۰۱۵ قیمت هر بشکه نفت دارای قدرت خریدی معادل سال ۱۹۷۹ خواهد بود. اما این تمام داستان نیست، به این معنی که گرچه روند بلند مدت قیمت‌های نفت برحسب قیمت ثابت دلار از رشد ناچیزی برخوردار بوده است و این خود محل تعمق دارد، لیکن روند‌های جدیدتر نشان‌دهنده شرایط نامطلوب بازارنفت درآینده نزدیک هستند.
درنمودار شماره ۲ قیمت نفت خام تگزاس غربی و برنت(قیمت جاری) ترسیم شده است. این نمودار نشان می‌دهد که درسال ۲۰۱۳ قیمت نفت کم و بیش ثابت بوده، لیکن روند نزولی آن درنیمه دوم سال۲۰۱۴ به نحو محسوسی بارز بوده و به نظر می‌رسد همین روند نیز بر قیمت‌های سال آتی سایه خواهد افکند.

طبیبیان درادامه افزود: با توجه به واقعیت‌های مختلف، درزمان بررسی بودجه سال‌آتی، برای تصمیم‌گیرندگان سیاسی کشور گریزناپذیر است که با سرعت بیشتری از روال‌های گذشته فاصله بگیرند و اقدامات بنیادین لازم برای تجدید سازمان اقتصاد کشور را مورد توجه قرار دهند. برای مثال با کاهش منابع، توجه به بازنگری هزینه‌های بودجه و حذف افزایش‌های بی‌روال که در دوره دولت‌های قبل صورت پذیرفته ازاهمیت بیشتری برخوردار شده‌است. درسال‌های گذشته گرچه هزینه‌های جاری به شکل‌های مختلف افزایش یافته اما برخی دستگاه‌هایی‌که ازنظراجتماعی و اقتصادی از اهمیت برخوردارهستند مانند آموزش و پرورش و آموزش عالی به شکل متناسب برخوردار نشده‌اند.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: هم‌چنین نگرانی اساسی درمورد سطح نازل بودجه عمرانی و سرمایه‌گذاری درکشور مطرح است. زمینه دیگر قابل توجه ناکارآمدی نجومی درتوزیع پول تحت عنوان یارانه است. ازنظراینجانب این شیوه عجیب با هیچ نوع پیچ دادن و خم کردن منطق اقتصاد قابل درک و توجیه نیست. دیگراین‌که بخشی از حیطه‌های بخش عمومی ازلحاظ دست یازیدن به منابع بودجه و سایر منابع کشور بسیار متورم شده‌اند و درمورد کارآیی و هزینه فایده آن فعالیت‌ها و حیطه‌ها کسی بحثی مطرح نمی‌کند و درقلمرو«تابو» محسوب می‌شوند. این نکته بسیارقابل تاملی است که هرگز دراقتصاد هزینه گم نمی‌شود. هزینه هرنوع ضایعات منابع و نا کارآیی و سوء تخصیص منابع در اقتصاد بالاخره خود را نشان می‌دهد و هرچه دیرتر ظاهر شود، مهیب‌تر ظاهر خواهد شد.

او هم‌چنین افزود: صحبت‌هایی نیز درمورد افزایش مالیات‌ها مطرح می‌شود. گرچه نسبت مالیات به درآمد ملی نازل است اما ضروری است توجه کنیم که درمالیه امروزه هدف اصلی مالیات اخذ درآمد برای پوشش هزینه‌های ناکارآمد یک دولت و دستگاه اداری نیست. بلکه در درجه اول افزایش کارایی، رفع عدم تعادل‌ها در کارکرد‌های اقتصاد و بهبود توزیع درآمد موردنظر است. نظام مالیاتی فعلی موجب تحمیل بارهزینه مالیات به درصد کوچکی از نهاد‌های اقتصادی کشور می‌شود. بسیاری بخش‌ها و نهاد‌ها ازمالیات معاف هستند وهمان‌گونه‌که قبلاً اشاره‌شده نظام مالیاتی موجود نیزآشکارا درجهت عکس انگیزش‌های سرمایه‌گذاری و فعالیت اقتصادی عمل می‌کند. خصوصاً درشرایط رکود فعلی افزایش مالیات‌ها درجهت عکس خروج از رکود عمل خواهد کرد. این امر که دولت در سال‌های گذشته ازطریق رویکردی به نام مالیات بر ارزش افزوده منابعی را از داخل اقتصاد جمع‌آوری کرده سبب شده که یک دستور کار نسبتاً ساده در دست بوروکراسی دولتی قرار گیرد. به همین سادگی نرخ مالیات برارزش افزوده را فقط درصدی افزایش دهیم. شایسته است توجه شود که این روش مالیات‌گیری مالیات برارزش افزوده نیست و به همان میزان که چنگ انداختن به جریان مالی بخش تولید و تجارت غیر زیرزمینی را ساده می‌کند، به مراتب بیشتری روشی تخریبی در کارکرد نظام اقتصاد کشور نیز هست.

رانت ۳۰ هزار میلیاردی ارزی در سال ۹۴

طبیبیان با اشاره به علل ساختاری مشکلات اقتصاد ایران افزود: از گذشته‌های دور یکی از زمینه‌های نا کارآیی، درهم‌ریختگی روابط اقتصادی و رانت اقتصادی درکشورما مربوط به شیوه قیمت‌گذاری ارز بوده است. با توجه به شرایط موجود می‌توان به این مطلب از یک زاویه خاص توجه کرد. برای مثال اگر تصورکنیم که درهرحال معادل۵٠ میلیارد دلار درآمد نفت حاصل شود و فرض باقی ماندن قیمت بازار دلار درسطح موجود ٣۴٠٠ تومان را برای سال آینده به حساب آوریم و اگر قیمت دلار، چنان‌که درنشریات منعکس شده، در بودجه حدود ٢٨٠٠ تومان محسوب شود، دراین صورت درازای هر دلار معادل ۶٠٠ تومان و درکل حدود ۳۰هزارمیلیارد تومان رانت از محل این اختلاف قیمت توزیع خواهد شد.

او دراین رابطه افزود: درمنابع خبری مبلغ درآمد مالیاتی پیش‌بینی شده دربودجه معادل ۸۶ هزارمیلیارد تومان مطرح شده است. بنابراین رقم حاصل از اختلاف قیمت دلار حدود ٣۵ درصد کل درآمد مالیاتی کشور است. گرچه این ارقام ممکن است درحین تصویب بودجه تغییر کند، اما هنوز این پرسش نیازمند طرح و بحث است که به چه دلیل این شیوه به‌کارگیری سیاست ارزی که ایراد‌ها و عواقب نامناسب آن بسیار بارز و شناخته شده است مورد بازبینی قرار نمی‌گیرد. توجیه‌هایی که ازطرف برخی مقامات اقتصادی درجراید مطرح شده بیشتر پرسش‌برانگیز است تا قانع‌کننده منطق اقتصادی این حیطه‌های عملکرد.

منبع

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: